TRUYỀN HÌNH GIÁO DỤC

Đọc nhiều nhất

Hiệu quả, thách thức và giải pháp thay thế của xét nghiệm chẩn đoán nhanh trong giám sát ký sinh trùng sốt rét Plasmodium malariae (Phần 1)
1
Thuốc kháng H1 thế hệ mới – “bilastine” chống dị ứng (Phần 1)
2
Cập nhật bệnh sán dây lợn Taenia solium và ấu trùng sán dây lợn thể thần kinh (Neurocysticercosis-NCC) (Phần 3-Hết)
3
Báo cáo của Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới: tái khẳng định cam kết đẩy nhanh tiến độ hướng tới xóa bỏ bệnh sốt rét (26.4.2026)
4
Hướng dẫn từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ (ACC/AHA) về rối loạn lipid máu: 5 cập nhật quan trọng 2026
5
Cập nhật bệnh sán dây lợn Taenia solium và ấu trùng sán dây lợn thể thần kinh (Neurocysticercosis-NCC) (Phần 2)
6

0007688562
Đang online:	5669
Hôm nay :	5,691
Hôm qua :	7,977
Tuần này :	13,668
Tuần trước :	101,150
Tháng này :	191,645
Tháng trước:	467,568

Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 5 - Hết)

Lượt đọc : 5

Kết luận

Số lượng các bệnh do ve truyền (TBDs – tick-borne diseases) đang gia tăng và xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục trong thời gian tới, nhất là các vùng rừng núi và bán rừng núi có sự sinh sống và làm việc của quần thể người. Dựa trên các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật, nhiều tác nhân gây bệnh tiềm ẩn do ve truyền đã được đề xuất và có tiềm năng gây bệnh cho con người. Đồng thời, phổ biểu hiện lâm sàng của các TBDs ngày càng đa dạng, bao gồm cả những biểu hiện lâm sàng chưa được nhận diện đầy đủ của các tác nhân gây bệnh đã được biết đến.

Để xây dựng các chiến lược hiệu quả nhằm ứng phó với sự gia tăng của TBDs, cần hiểu rõ hơn các yếu tố sinh thái và sinh học thúc đẩy sự mở rộng phạm vi phân bố của các vector (ve) và vật chủ chứa tác nhân gây bệnh, cũng như động lực học của hệ vi sinh vật trong cơ thể ve có thể điều hòa sự xuất hiện của các tác nhân gây bệnh.

Tài liệu tham khảo

1. Rochlin I, Toledo A. Emerging tick-borne pathogens of public health importance: a mini-review. J Med Microbiol. 2020;69(6):781-791. doi:10.1099/jmm.0.001206.

2. Shi J, Hu Z, Deng F, Shen S. Tick-Borne Viruses. Virol Sin. 2018;33:21-43. doi:10.1007/s12250-018-0019-0.

3. Shah T, Li Q, Wang B, Baloch Z, Xia X. Geographical distribution and pathogenesis of ticks and tick-borne viral diseases. Front Microbiol. 2023;14:1185829. doi:10.3389/fmicb.2023.1185829.

4. Raabe VN. Diagnostic Testing for Crimean-Congo Hemorrhagic Fever. J Clin Microbiol. 2020;58(4):e01580-19. doi:10.1128/JCM.01580-19.

5. Dumic I, Jevtic D, Veselinovic M, et al. Human Granulocytic Anaplasmosis-A Systematic Review of Published Cases. Microorganisms. 2022;10(7):1433. doi:10.3390/microorganisms10071433.

6. Piotrowski M, Rymaszewska A. Expansion of Tick-Borne Rickettsioses in the World. Microorganisms. 2020;8(12):1906. doi:10.3390/microorganisms8121906.

7. Kumar A, O’Bryan J, Krause PJ. The Global Emergence of Human Babesiosis. Pathogens. 2021;10(11):1447. doi:10.3390/pathogens10111447.

8. Bloch EM, Krause PJ, Tonnetti L. Preventing Transfusion-Transmitted Babesiosis. Pathogens. 2021;10:1176. doi:10.3390/pathogens10091176.

9. Kwasnik M, Rola J, Rozek W. Tick-Borne Encephalitis-Review of the Current Status. J Clin Med. 2023;12(20):6603. doi:10.3390/jcm12206603.

10. Pustijanac E, Buršić M, Talapko J, Škrlec I, Meštrović T, Lišnjić D. Tick-Borne Encephalitis Virus: A Comprehensive Review of Transmission, Pathogenesis, Epidemiology, Clinical Manifestations, Diagnosis, and Prevention. Microorganisms. 2023;11(7):1634.doi:10.3390/microorganisms11071634.

11. Vilibić-Čavlek T, Savić V, Židovec-Lepej S, Bogdanić M, Stevanović V, Barbić Lj. Emerging and neglected viral zoonoses in Europe. In: Rodriguez-Morales AJ, ed. Current Topics in Zoonoses. IntechOpen: London, United Kingdom, 2023; doi:10.5772/intechopen.112779

12. Phipps LP, Johnson N. Tick-borne encephalitis virus. J Med Microbiol. 2022;71(5). doi:10.1099/jmm.0.001492.

13. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Crimean-Congo Hemorrhagic Fever. Available from: https://www.cdc.gov/vhf/crimean-congo/transmission/index.html

14. Hawman DW, Feldmann H. Crimean-Congo haemorrhagic fever virus. Nat Rev Microbiol. 2023;21(7):463-477. doi:10.1038/s41579-023-00871-9.

15. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Colorado tick fever. Available from: https://www.cdc.gov/coloradotickfever/index.html

16. Harris EK, Foy BD, Ebel GD. Colorado tick fever virus: a review of historical literature and research emphasis for a modern era. J Med Entomol. 2023;60(6):1214-1220. doi:10.1093/jme/tjad094.

17. Corrin T, Greig J, Harding S, Young I, Mascarenhas M, Waddell LA. Powassan virus, a scoping review of the global evidence. Zoonoses Public Health. 2018;65(6):595-624. doi:10.1111/zph.12485.

18. Kakoullis L, Vaz VR, Kaur D, et al. Powassan Virus Infections: A Systematic Review of Published Cases. Trop Med Infect Dis. 2023; 8(12):508. doi:10.3390/tropicalmed8120508.

19. Kapoor AK, Zash R. Powassan Virus. [Updated 2023 Mar 27] [Accessed 2024 Feb 20]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK570599/

20. Bhatia B, Feldmann H, Marzi A. Kyasanur Forest Disease and Alkhurma Hemorrhagic Fever Virus-Two Neglected Zoonotic Pathogens. Microorganisms. 2020;8(9):1406. doi:10.3390/microorganisms8091406.

21. Chunduru K, Saravu K. Kyasanur forest disease: A review on the emerging infectious disease. J Clin Infect Dis Soc. 2023;1:5-11.

22. Srikanth UGK, Marinaik CB, Gomes AR, et al. Evaluation of Safety and Potency of Kyasanur Forest Disease (KFD) Vaccine Inactivated with Different Concentrations of Formalin and Comparative Evaluation of In Vitro and In Vivo Methods of Virus Titration in KFD Vaccine. Biomedicines. 2023;11(7):1871. doi:10.3390/biomedicines11071871.

23. Kovalev SY, Mazurina EA. Omsk hemorrhagic fever virus is a tick-borne encephalitis virus adapted to muskrat through host-jumping. J Med Virol. 2022;94(6):2510-2518. doi:10.1002/jmv.27581.

24. Wagner E, Shin A, Tukhanova N, et al. First Indications of Omsk Haemorrhagic Fever Virus beyond Russia. Viruses. 2022;14(4):754. doi:10.3390/v14040754.

25. Chidumayo NN, Yoshii K, Kariwa H. Evaluation of the European tick-borne encephalitis vaccine against Omsk hemorrhagic fever virus. Microbiol Immunol. 2014;58(2):112-118. doi:10.1111/1348-0421.12122.

26. Ytrehus B, Rocchi M, Brandsegg H, et al. Louping-ill virus serosurvey of willow ptarmigan (Lagopus lagopus lagopus) in Norway. J Wildl Dis. 2021;57(2):282-291. doi:10.7589/JWD-D-20-00068.

27. Jeffries CL, Mansfield KL, Phipps LP, Wakeley PR, Mearns R, Schock A, Bell S, Breed AC, Fooks AR, Johnson N. Louping ill virus: an endemic tick-borne disease of Great Britain. J Gen Virol. 2014;95(Pt 5):1005-1014. doi:10.1099/vir.0.062356-0.

28. Abdulhaq AA, Hershan AA, Karunamoorthi K, Al-Mekhlafi HM. Human Alkhumra hemorrhagic Fever: Emergence, history and epidemiological and clinical profiles. Saudi J Biol Sci. 2022;29(3):1900-1910. doi:10.1016/j.sjbs.2021.10.031.

29. Madani TA, Abuelzein EME. Alkhumra hemorrhagic fever virus infection. Arch Virol. 2021;166(9):2357-2367. doi:10.1007/s00705-021-05083-1.

30. Peňazziová K, Korytár Ľ, Cingeľová Maruščáková I, et al. Serologic Investigation on Tick-Borne Encephalitis Virus, Kemerovo Virus and Tribeč Virus Infections in Wild Birds. Microorganisms. 2022;10(12):2397. doi:10.3390/microorganisms10122397.

31. Migné CV, Braga de Seixas H, Heckmann A, et al. Evaluation of Vector Competence of Ixodes Ticks for Kemerovo Virus. Viruses. 2022;14(5):1102. doi:10.3390/v14051102.

32. Belhouchet M, Mohd Jaafar F, Tesh R, et al. Complete sequence of Great Island virus and comparison with the T2 and outer-capsid proteins of Kemerovo, Lipovnik and Tribec viruses (genus Orbivirus, family Reoviridae). J Gen Virol. 2010;91(Pt 12):2985-2993. doi:10.1099/vir.0.024760-0.

33. Dilcher M, Hasib L, Lechner M, et al. Genetic characterization of Tribeč virus and Kemerovo virus, two tick-transmitted human-pathogenic Orbiviruses. Virology. 2012; 423(1):68-76. doi:10.1016/j.virol.2011.11.020.

34. Hubálek Z. History of Arbovirus Research in the Czech Republic. Viruses. 2021; 13(11):2334. doi:10.3390/v13112334.

35. Calisher CH, Goodpasture HC. Human infection with Bhanja virus. Am J Trop Med Hyg. 1975;24(6 Pt 1):1040-1042. doi:10.4269/ajtmh.1975.24.1040.

36. Vilibic-Cavlek T, Stevanovic V, Krcmar S, et al. Detection of Bhanja Bandavirus in Patients with Neuroinvasive Disease of Unknown Etiology in Croatia. Microorganisms. 2023;11(9):2155. doi:10.3390/microorganisms11092155.

37. Li J, Li S, Yang L, Cao P, Lu J. Severe fever with thrombocytopenia syndrome virus: a highly lethal bunyavirus. Crit Rev Microbiol. 2021;47(1):112-125. doi:10.1080/1040841X.2020.1847037.

38. Luo LM, Zhao L, Wen HL, et al. Haemaphysalis longicornis Ticks as Reservoir and Vector of Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome Virus in China. Emerg Infect Dis. 2015;21(10):1770-1776. doi:10.3201/eid2110.150126.

39. Bae S, Chang HH, Kim SW, et al. Nosocomial outbreak of severe fever with thrombocytopenia syndrome among healthcare workers in a single hospital in Daegu, Korea. Int J Infect Dis. 2022;119:95-101. doi:10.1016/j.ijid.2022.03.048.

40. Kim EH, Park SJ. Emerging Tick-Borne Dabie Bandavirus: Virology, Epidemiology, and Prevention. Microorganisms. 2023;11(9):2309. doi:10.3390/microorganisms11092309.

41. Lange RE, Dupuis AP 2nd, Ciota AT. Diversification of Bourbon Virus in New York State. Microorganisms. 2023; 11(6):1590. doi:10.3390/microorganisms11061590.

42. Roe MK, Huffman ER, Batista YS, et al. Comprehensive Review of Emergence and Virology of Tickborne Bourbon Virus in the United States. Emerg Infect Dis. 2023;29(1):1-7. doi:10.3201/eid2901.212295.

43. Bendl E, Fuchs J, Kochs G. Bourbon virus, a newly discovered zoonotic thogotovirus. J Gen Virol. 2023;104(8). doi:10.1099/jgv.0.001887.

44. Mantlo EK, Haley NJ. Heartland Virus: An Evolving Story of an Emerging Zoonotic and Vector-Borne Disease. Zoonotic Dis. 2023;3:188-202. doi:10.3390/zoonoticdis3030016

45. Dembek ZF, Mothershead JL, Cirimotich CM, Wu A. Heartland Virus Disease—An Underreported Emerging Infection. Microorganisms. 2024;12(2):286. doi:10.3390/microorganisms12020286.

46. Marques AR, Strle F, Wormser GP. Comparison of Lyme disease in the United States and Europe. Emerg Infect Dis. 2021; 27(8):2017-2023. doi:10.3201/eid2708.204763.

47. Guzman N, Yarrarapu SNS, Beidas SO. Anaplasma phagocytophilum. [Updated 2023 Aug 8] [Accessed 2024 Mar 19]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513341/

48. Snowden J, Bartman M, Kong EL, et al. Ehrlichiosis. [Updated 2022 Sep 12] [Accessed 2024 Mar 20]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441966/

49. Robinson MT, Satjanadumrong J, Hughes T, Stenos J, Blacksell SD. Diagnosis of spotted fever group Rickettsia infections: the Asian perspective. Epidemiol Infect. 2019; 147:e286. doi:10.1017/S0950268819001390.

50. Steinbrink A, Brugger K, Margos G, Kraiczy P, Klimpel S. The evolving story of Borrelia burgdorferi sensu lato transmission in Europe. Parasitol Res. 2022; 121(3):781-803. doi:10.1007/s00436-022-07445-3.

51. Skar GL, Simonsen KA. Lyme Disease. [Updated 2024 Feb 4] [Accessed 2024 Jan 28]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431066/

52. Snowden J, Yarrarapu SNS, Oliver TI. Relapsing Fever. [Updated 2023 Jul 25]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441913/

53. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Tick- and Louse-Borne Relapsing Fever. Available from: https://www.cdc.gov/relapsing-fever/symptoms/index.html

54. Cleveland DW, Anderson CC, Brissette CA. Borrelia miyamotoi: A Comprehensive Review. Pathogens. 2023;12(2):267. doi:10.3390/pathogens12020267.

55. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Borrelia miyamotoi. Available from: https://www.cdc.gov/relapsing-fever/miyamotoi/index.html

56. Matei IA, Estrada-Peña A, Cutler SJ, et al. A review on the eco-epidemiology and clinical management of human granulocytic anaplasmosis and its agent in Europe. Parasit Vectors. 2019;12(1):599. doi:10.1186/s13071-019-3852-6.

57. Stanilov I, Blazhev A, Miteva L. Anaplasma and Ehrlichia Species in Ixodidae Ticks Collected from Two Regions of Bulgaria. Microorganisms. 2023;11(3):594. doi:10.3390/microorganisms11030594.

58. Dumler JS, Madigan JE, Pusterla N, Bakken JS. Ehrlichioses in humans: epidemiology, clinical presentation, diagnosis, and treatment. Clin Infect Dis. 2007;45 Suppl 1:S45-51. doi:10.1086/518146.

59. Parola P, Paddock CD, Socolovschi C, et al. Update on tick-borne rickettsioses around the world: a geographic approach. Clin Microbiol Rev. 2013;26(4):657-702. doi:10.1128/CMR.00032-13.

60. Abdad MY, Abou Abdallah R, Fournier P-E, Stenos J, Vasoo S. A concise review of the epidemiology and diagnostics of rickettsioses: Rickettsia and Orientia spp. J Clin Microbiol. 2018;56:e01728-17. doi:10.1128/JCM.01728-17.

61. Stewart AG, Stewart AGA. An Update on the Laboratory Diagnosis of Rickettsia spp. Infection. Pathogens. 2021;10(10):1319. doi:10.3390/pathogens10101319.

62. Binder AM, Armstrong PA. Patient characteristics, treatment patterns, and outcomes of Rickettsial diseases among a commercially insured population in the United States, 2005-2017. Sci Rep. 2021;11(1):18382. doi:10.1038/s41598-021-96463-9.

63. Young KM, Corrin T, Wilhelm B, Uhland C, Greig J, Mascarenhas M, Waddell LA. Zoonotic Babesia: A scoping review of the global evidence. PLoS One. 2019; 14(12):e0226781. doi:10.1371/journal.pone.0226781.

64. Parija SC, Kp D, Venugopal H. Diagnosis and management of human babesiosis. Trop Parasitol. 2015;5(2):88-93. doi:10.4103/2229-5070.162489.

65. Renard I, Ben Mamoun C. Treatment of Human Babesiosis: Then and Now. Pathogens. 2021;10(9):1120. doi:10.3390/pathogens10091120.

66. Paddock CD, Lane RS, Staples JE, et al. Changing paradigms for tick-borne diseases in the Americas. In: Forum on microbial threats; Board on Global Health; Health and Medicine Division; National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. Global Health Impacts of Vector-Borne Diseases: Workshop Summary. Washington (DC): National Academies Press (US); 2016 Sep 21. A8. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK390439/

(Hết)

TS.BS. Huỳnh Hồng Quang và TS. Đỗ Văn Nguyên

Viện Sốt rét-KST-CT Quy Nhơn

Tác giả: TS.BS. Huỳnh Hồng Quang & TS. Đỗ Văn Nguyên

Tin cùng chuyên mục

Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 4)

15/9/2026Côn trùng học

Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 3)
15/9/2026Côn trùng học
Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 2)
15/9/2026Côn trùng học
Bệnh do ve truyền trên toàn cầu: nguy cơ gia tăng, sự mở rộng phân bố địa lý của các vector và tác nhân gây bệnh (Phần 1)
15/9/2026Côn trùng họcCác bệnh do ve truyền (TBDs) đang gia tăng là do sự mở rộng phạm vi phân bố địa lý của các vector và trở thành vấn đề y tế cộng đồng trên toàn cầu. Ve mang nhiều tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn và ký sinh trùng.
Cập nhật về hệ gen muỗi Anopheles spp. đóng góp cho lộ trình tiến tới loại trừ sốt rét trên toàn cầu (Phần 3-Hết)
5/3/2026Côn trùng họcĐến nay, chỉ có các thử nghiệm thực địa được thực hiện trong đó các sinh vật biến đổi gen được kiểm soát về mặt vật lý hoặc sinh thái. Trong trường hợp này, muỗi biến đổi gen khó có khả năng thoát ra ngoài và các thử nghiệm có thể nhanh chóng bị chấm dứt (WHO, 2014).

VIỆN SỐT RÉT - KÝ SINH TRÙNG - CÔN TRÙNG QUY NHƠN

Chia sẻ tin bài