Home TRANG CHỦ Thứ 3, ngày 25/07/2017
    Hỏi đáp   Diễn đàn   Sơ đồ site     Liên hệ     English
IMPE-QN
Web Sites & Commerce Giới thiệu
Web Sites & Commerce Tin tức - Sự kiện
Web Sites & Commerce Hoạt động hợp tác
Web Sites & Commerce Hoạt động đào tạo
Finance & Retail Chuyên đề
Dịch tễ học
Côn trùng học
Nghiên cứu lâm sàng & điều trị
Ký sinh trùng sốt rét
Ký sinh trùng
Sinh học phân tử
Sán lá gan
Sốt xuất huyết
Bệnh do véc tơ truyền
Dịch bệnh nguy hiểm
Sán
Giun
Web Sites & Commerce Ấn phẩm
Web Sites & Commerce Thư viện điện tử
Web Sites & Commerce Hoạt động đoàn thể
Web Sites & Commerce Bạn trẻ
Web Sites & Commerce Văn bản pháp quy
Số liệu thống kê
Web Sites & Commerce An toàn thực phẩm & hóa chất
Web Sites & Commerce Thầy thuốc và Danh nhân
Web Sites & Commerce Ngành Y-Vinh dự và trách nhiệm
Web Sites & Commerce Góc thư giản

Tìm kiếm

Đăng nhập
Tên truy cập
Mật khẩu

WEBLINKS
Website liên kết khác
 
 
Số lượt truy cập:
3 1 1 3 6 9 9 1
Số người đang truy cập
7 5
 Chuyên đề Sán
Các vật chủ trung gian truyền bệnh sán lá gan lớn ở người
WHO: Các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm

Cập nhật ngày 7/3/2016. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm (Foodborne trematodiases) ảnh hưởng hơn 56 triệu người trên toàn cầu.Bệnh do các loài sán lá (flukes) gây nên, trong đó có những loài phổ biến nhất là Clonorchis, Opisthorchis, Fasciola và Paragonimus. Người bị nhiễm bệnh do dùng thức ăn sống hoặc chưa nấu chín như cá, động vật giáp xác (crustaceans) và các thực vật là nơi ẩn náu trong phút chốc của ký sinh trùng ở giai đoạn ấu trùng.

Sự lan truyền (Transmission)

Các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm là bệnh lây truyền động vật, tức là chúng lan truyền tự nhiên từ các động vật có xương sống cho con người và ngược lại. Tuy nhiên, sự lan truyền trực tiếp là không thể vì các ký sinh trùng gây bệnh có liên quan trở thành lây nhiễm chỉ sau khi đã hoàn thành vòng đời phức tạp mà thường liên quan đến các giai đoạn trong các vật chủ trung gian (intermediate) không phải con người. Vật chủ trung gian thứ nhất trong mọi trường hợp là ốc nước ngọt (freshwater snail), trong khi vật chủ thứ hai là khác nhau với clonorchiasisopisthorchiasis thì vật chủ là một loài cá nước ngọt (freshwater fish), trong khi paragonimiasis thì vật chủ là một loài giáp xác, còn sán lá gan lớn (fascioliasis) không đòi hỏi một vật chủ trung gian thứ hai mà vật chủ cuối cùng luôn luôn là một động vật có vú. Người bị nhiễm bệnh khi ăn phải các vật chủ trung gian thứ hai bị nhiễm với các thể ấu trùng của ký sinh trùng, trong trường hợp sán lá gan lớn người bị nhiễm khi ăn phải ấu trùng cùng với các loại rau thủy sinh mà chúng gắn vào (xem bảng 1).

Bảng 1: Đặc điểm dịch tể học các loài sán lá truyền qua thực phẩm

Bệnh

Tác nhân gây nhiễm

Nhiễm trùng mắc phải thông qua sử dụng

Các vật chủ cuối cùng tự nhiên

Clonorchiasis

(sán lá gan nhỏ)

Clonorchis sinensis

Chó và các động vật ăn thịt khác

Opisthorchiasis

(sán lá gan nhỏ)

Opisthorchis viverrini

O.felinius

Mèo và các động vật ăn thịt khác

Fascioliasis

(sán lá gan lớn)

Fasciola hepatica

F. gigantica

Thực phẩm thủy sinh

Cừu, gia súc và các động vật ăn cỏ

Paragonimiasis

(sán lá phổi)

Paragonimus spp.

Loài giáp xác (cua và tôm)

Mèo, chó và các động vật ăn giáp xác

Dịch tể học và gánh nặng bệnh tật (Epidemiology and burden)

Trong năm 2005, ước tính hơn 56 triệu người trên toàn thế giới bị nhiễm sán lá từ thực phẩm và hơn 7000 người chết vì nhiễm bệnh.Các ca nhiễm sán lá truyền qua thực phẩm đã được báo cáo từ hơn 70 quốc gia toàn cầu nhưng Đông Á và Nam Mỹ là những khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất và là một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng. Ở trong các quốc gia, sự lan truyền thường được giới hạn trong các khu vực nhất định và phản ánh các liên quan đến hành vi và sinh thái như thói quen sử dụng thực phẩm của người dân, phương pháp sản xuất và chế biến thực phẩm và sự phân bố của các vật chủ trung gian. Thông tin về tình hình dịch tễ học các bệnh nhiễm sán lá truyền qua thực phẩm ở châu Phi chủ yếu là không đầy đủ, tác động kinh tế của các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm là đáng kể và chủ yếu liên quan đến tổn thất trong ngành công nghiệp nuôi trồng thủy sản mở rộng do hạn chế về xuất khẩu và giảm nhu cầu tiêu dùng.

Các triệu chứng (Symptoms)

Gánh nặng y tế công cộng do các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm chủ yếu là do tỷ lệ mắc bệnh chứ không phải là tỷ lệ tử vong, nhiễm sán lá giai đoạn đầu thường nhẹ và không được chú ý vìkhông có triệu chứng hoặc rất hiếm. Ngược lại nếu số lượng nhiều thì tình trạng mệt mỏi toàn thân phổ biến và đau dữ dội có thể xảy ra, nhất là ở vùng bụng xảy ra thường xuyên nhất trong các trường hợp nhiễm sán lá gan lớn. Nhiễm trùng mãn tính luôn gắn liền với bệnh tật nghiêm trọng, các triệu chứng chủ yếu nằm ở các cơ quan đặc biệt và phản ánh vị trí cuối cùng của sán trưởng thành trong cơ thể. Với clonorchiasisopisthorchiasis, sán trưởng thành cư trú trong các đường mật nhỏ của gan, gây ra viêm và xơ hóa của các mô lân cận và cuối cùng gây ung thư đường mật, một thể trầm trọng và có khả năng gây ra tử vong của ung thư ống mật; cả C.sinensisO.viverrini nhưng không phải với O.felineus được phân loại như là các tác nhân gây ung thư. Với sán lá gan lớn (fascioliasis), sán trưởng thành cư trú trong túi mật và ống mật lớn hơn, nơi đó chúng gây viêm, xơ hóa, tắc nghẽn, đau bụng và vàng da; xơ gan và thiếu máu cũng xảy rathường xuyên. Với sán lá phổi (paragonimiasis), vị trí cuối cùng của sán là mô phổi gây ra các triệu chứng có thể bị nhầm với bệnh lao: ho mãn tính với đờm dính máu, đau ngực, khó thở (thở nhanh) và sốt, sự di chuyển của sán đến não là trầm trọng nhất.

Phòng chống bệnh (Prevention and control)

Phòng chống nhiễm sán truyền qua thực phẩm nhằm làm giảm nguy cơ lây nhiễm và kiểm soát tỷ lệ mắc bệnh có liên quan, các biện pháp y tế công cộng thú y và thực hành an toàn thực phẩm làm giảm nguy cơ lây nhiễm, trong khi để kiểm soát tỷ lệ bệnh tật cải thiện tiếp cận tới điều trị bằng cách sử dụng các loại thuốc an toàn và hiệu quả (thuốc tẩy giun). Điều trị có thể được cung cấp thông qua hóa trị liệu phòng ngừa hay xử lý ca bệnh cá thể, hóa trị liệu phòng ngừa liên quan đến một phương pháp tiếp cận dựa trên quần thể nơi tất cả mọi người trong một vùng hay khu vực nhất định được cho thuốc mà không phân biệt tình trạng nhiễm của họ được khuyến cáo ở những nơi có số lượng lớn của các cá nhân đang bị nhiễm bệnh. Xử lý ca bệnh cá thể liên quan đến việc điều trị cho người được xác định hoặc nghi nghờ bị nhiễm (xem bảng 2) cách tiếp cận này là thích hợp hơn nơi có ít chùm ca bệnh và những nơi cơ sở y tế là sẵn có.

Bảng 2: Chiến lược và thuốc được khuyến cáo.

Bệnh

Thuốc và liều dùng được khuyến cáo

Chiến lược được khuyến cáo

Xử lý các ca bệnh cá thể

Clonorchiasis

Opisthorchiasis

 

 

Praziquantel: 25mg/kg 3 lần/ngày trong 2-3 ngày liên tiếp

-Điều trị tất cả các ca xác định

- Ở các nơi lưu hành: Điều trị tất cả các ca nghi ngờ

 

 

Hóa dự phòng

Praziquantel :

40mg/kg liều duy nhất

- Ở các huyện nơi có tỷ lệ hiện mắc >=20%, điều trị mọi người mỗi 12 tháng.

- Ở các huyện nơi có tỷ lệ hiện mắc <20% điều trị mọi người mỗi 24 tháng hay điều trị với những người được báo cáo có thói quen ăn cá gỏi mỗi 12 tháng

 

 

Fascioliasis

Xử lý ca bệnh cá thể

Triclabendazole

10mg/kg liều duy nhất (một liều gấp đôi 20mg/kg có thể cho trong trường hợp điều trị thất bại)

 

 

 

-Điều trị tất cả các ca xác định

-Trong các vùng lưu hành:Điều trị tất cả các ca nghi ngờ

 

 

Hóa dự phòng

Triclabendazole 10mg/kg liều duy nhất

Ở các vùng ngoại ô, các làng hay cộng đồngnơi có Fascioliasis xuất hiện thành từng chùm: điều trị tất cả các trẻ em tuổi học đường (5-14 tuổi) hay tất cả cư dân mỗi 12 tháng.

Paragonimiasis

Xử lý ca bệnh cá thể

Triclabendazole 2x10mg cùng ngày hay

Praziquantel 25mg/kg x 3 lần trong ngày uống trong 3 ngày

-Điều trị tất cả các ca xác định

- ở các vùng lưu hành: Điều tra tất cả các ca nghi ngờ

Hóa dự phòng

Triclabendazole 20mg/kg liều duy nhất

Ở các huyện ngoại ô, các làng hay cộng đồng nơi các ca paragonimiasis xuất hiện thành từng chùm điều trị tất cả cư dân mỗi 12 tháng.

 

Đáp ứng của WHO (WHO response)

Nhiệm vụ của WHO về phòng chống các bệnh sán lá truyền qua thực phẩm là một phần của một phương pháp tiếp cận lồng ghép trong phòng chống các bệnh nhiệt đới bị lãng quên (NTDs) bao gồm phát triển các định hướng chiến lược và khuyến nghị; hỗ trợ lập bản đồ ở các nước lưu hành bệnh; hỗ trợ các can thiệp thí điểm và chương trình phòng chống ở các nước lưu hành; hỗ trợ việc giám sát và đánh giá các hoạt động triển khai thực hiện; cung cấp tài liệu về gánh nặng của bệnh sán lá truyền qua thực phẩm và tác động của các biện pháp can thiệp được thực hiện.WHO thúc đẩy bằng việc đưa bệnh sán lá truyền qua thực phẩm vào trong các mục tiêu của các can thiệp hóa trị dự phòng với mục đích đảm bảo rằng những hậu quả tồi tệ nhất của chúng (ung thư ống mật và những cơ quan khác) được ngăn chặn hoàn toàn.WHO cũng đã đàm phán một thỏa thuận với Novartis Pharma AG, theo đó công ty này trao tặng Triclabendazole để điều trị bệnh sán lá gan lớn và sán lá phổi ở người được vận chuyển miễn phí tới các BY tế áp dụng chúng, WHO mời gọi tất cả các nước lưu hành tận dụng lợi thế của chương trình quyên góp này.Trong năm 2015, khoảng 600.000 người đã được báo cáo đã nhận được thuốc điều trị bệnh sán lá do thực phẩm trên toàn thế giới, các chương trình lớn nhất cho công tác phòng chống các bệnh sán lá do thực phẩm đang được thực hiện ở Bolivia, Campuchia, Peru và Việt Nam.

Ngày 15/03/2016
Ths.Bs. Lê Thạnh
(Biên dịch từ who.int.com)
 

THÔNG BÁO

   Dịch vụ khám chữa bệnh chuyên ngành của Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Quy Nhơn thuộc Bộ Y tế về các bệnh ký sinh trùng và các bệnh do véc tơ truyền, đặc biệt là các bệnh ký sinh trùng mới nổi như sán lá gan lớn, sán lá gan nhỏ, giun lươn, giun đũa chó và các bệnh thông thường khác; khám bảo hiểm y tế và xét nghiệm chẩn đoán bệnh bằng các phương tiện kỹ thuật cao như sinh hóa, huyết học, miễn dịch (ELISA), sinh học phân tử và chẩn đoán hình ảnh bằng nội soi tiêu hóa, siêu âm màu…

   Trung tâm Dịch vụ khoa học kỹ thuật của Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Quy Nhơn thuộc Bộ Y tế chuyên sản xuất mua bán hóa chất, vật tư, chế phẩm diệt côn trùng; dịch vụ diệt côn trùng gây bệnh, côn trùng gia dụng như muỗi, ruồi, gián, kiến…; dịch vụ phòng diệt mối mọt và xét nghiệm phát hiện tôm bằng các kỹ thuật hiện đại.


 KẾT QUẢ TUYỂN SINH
  Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Quy Nhơn thông báo kết quả tuyển sinh Kỹ thuật viên xét nghiệm Trung học Khóa 37 (2014-2016)
 CHUYÊN ĐỀ
 CÁC VẤN ĐỀ QUAN TÂM
 LOẠI HÌNH DỊCH VỤ
 PHẦN MỀM LIÊN KẾT
 QUẢNG CÁO

Trang tin điện tử Viện Sốt rét - Ký Sinh trùng - Côn trùng Quy Nhơn
Giấy phép thiết lập số 53/GP - BC do Bộ văn hóa thông tin cấp ngày 24/4/2005
Địa chỉ: 611B Nguyễn Thái Học - Tp. Quy Nhơn - T.Bình Định.
Tel: (84) 056 3547492 - Fax: (84) 056 3647464
Email: impe.quynhon@gmail.com
Trưởng ban biên tập: TTND.PGS.TS. Nguyễn Văn Chương - Viện trưởng
Phó Trưởng ban biên tập: TTND.PGS.TS.Triệu Nguyên Trung - Nguyên Viện trưởng
• Thiết kế bởi công ty cổ phần phần mềm: Quảng Ích